Een jaar de Hollandse keuken in

Zullen we het eens hebben over Hollands eten? Ik heb thuis namelijk twee royale planken vol kookboeken. Maar opvallend genoeg gaan die eigenlijk voornamelijk over de Franse, Engelse en Italiaanse keuken. Julia Child en Mimi Thorisson uiteraard, Marte Marie Forsberg, Anna Jones, Gill Meller en The Great Dixter Cookbook, Ottolenghi en Skye Mcalpine, en ja gelukkig ook nog een dankbaar stapeltje Yvette van Boven. Maar dus niet echt iets over de traditionele Hollandse keuken.

Het zette me aan het denken. Heb ik voor gerechten uit de Nederlandse keuken gewoon geen kookboek nodig en verklaart dat het gebrek hieraan op mijn planken? Of kook ik alleen maar gerechten die hun oorsprong vinden buiten onze grenzen? En nu ik toch aan het nadenken ben: waar komen de producten eigenlijk vandaan die ik gebruik voor die gerechten? Van Hollandse bodem of worden die ook nog ingevlogen uit verre oorden?

Tijd voor wat culinaire introspectie. En wat blijkt? Mijn beeld van de Hollandse pot is niet heel positief: borden vol door elkaar gestampt voedsel voorzien van diepe kuilen vette jus. Saucijzen en zure haring (zeker niet mijn favoriet), dikke ballen grijs gebakken gehakt en doorgekookte sperzieboontjes bestrooid met een flinke snuf nootmuskaat. Ik kook dit dus niet.

Maar wat dan wel? Voornamelijk borden met Frans en Italiaans geïnspireerd eten - hoe kan het ook anders met de boekenstapel die ik hierboven noemde. Dit wissel ik af met "groente, aardappelen en vlees" en rijstgerechten. En ik let dus nooit op waar iets vandaan komt maar alleen of ik het er lekker uit vindt zien.

Dat kan anders. Het aanbod van eigen bodem is tenslotte bijzonder groot en smakelijk. En een beetje trots op de smaken en gerechten die hier al eeuwen meegaan, kan geen kwaad. Sterker nog, ik vind eigenlijk dat het daar wel eens tijd voor wordt.

En zo is afgelopen zomer, toen de mussen dood van het dak vielen en ik van bakken en koken niets moest weten, het voornemen geboren om het komende jaar mijn kleine stadskeukentje en de kookboeken in te duiken.
Op zoek naar de gerechten van Nederland en mijn eigen familie. Een familie waar de liefde voor lekker eten en gepassioneerd koken overigens dus gewoon al generaties als een rode draad doorheen loopt. Ik kan verhalen vertellen over middernachtelijke sessies mayonaise kloppen, het bakken van vitrage-dunne kletskoppen die de koektrommel nooit haalden, uit nood geboren gerechten die uiteindelijk als signature dish eindigden en anekdotes in de familiekeuken die nog steeds als gevleugelde uitspraken terugkomen in mijn dagelijks taalgebruik.

Aan smeuïge verhalen dus geen gebrek. Maar het bedenken of vinden van geschikte recepten is voor mij onbekend terrein. Gelukkig is daar Denise die heeft aangeboden mij op mijn culinaire zoektocht door de Hollandse keuken wel te willen helpen. Wat zij ziet of proeft, tovert zij schijnbaar moeiteloos om in geweldige smaakcombinaties en de meest prachtige borden met eten. Dat komt dus ook wel goed.

Voor deze eerst stap heb ik echter zelf nog wat in elkaar gedraaid - niet heel spannend maar wel kraakvers en prachtig op je bord: een frisse salade van snijbiet die ik die ochtend gekregen had van mijn moeder, vers geplukt op haar volkstuintje. Met een handjevol Hollandse tomaatjes, wat verkruimelde jonge geitenkaas en een appeltje er doorheen een heerlijke lunch. Het begin is er!

Friszure snijbiet salade uit de moestuin

Nodig voor een klein schaaltje

een paar stengels snijbiet, stengels en blaadjes klein gesneden

rucola

2 tomaten

1 appel

zachte geitenkaas

handje hazelnoten

extra vierge olijfolie

citroensap

peper en zout

Rooster de hazelnoten een paar minuutjes tot ze mooi goudbruin zijn. 

Snijd ondertussen de snijbiet klein. Van de stengels kan je kleine blokjes maken en ik zorgde dat de blaadjes ongeveer zo groot waren als de rucola. 

Meng alles door elkaar en besprenkel met de olijfolie, het citroensap. Maak af met peper en zout naar smaak.

Billie Holiday en boerenkool

Januari is een maand van mogelijkheden. Het jaar is net begonnen en alles is nog fris. Inclusief het weer. Korte, donkere dagen met rukwinden, ijsregen en sinds kort blijkbaar ook met ruige rijp. Ik kende het niet en hoewel prachtig, past het prima in het rijtje barre weersomstandigheden van een Nederlandse winter.

Om die midwinterdagen toch een beetje comfortabel door te komen, helpen er eigenlijk maar twee dingen: hartverwarmende muziek en stamppot. Oftewel, Billie Holiday en boerenkool (voor "Frank Sinatra en fazant" moet ik nog iets beter leren koken, ben ik bang - bovendien was het een doordeweekse dag).

In het eerste geval was het een kwestie van internet (alhoewel ik van plan ben om binnenkort gewoon een ouderwetse cd te kopen). Maar de boerenkool was iets ingewikkelder omdat ik in het kader van 'weet-wat-je-eet' en 'ken-je-klassiekers' een hele boerenkool wilde gebruiken. Dus niet zo'n zakje fijngesneden snippers of een diepgevroren blok uit de supermarkt. Die overigens prima smaken en ook nog eens heel handig zijn. Maar soms moet je gewoon eens nieuwe dingen proberen en ik wilde mijn kinderen bovendien meegeven dat boerenkool eigenlijk een prachtige, diepgroene struik is. En heel fotogeniek bovendien!

In de buurtwinkels bleek het helaas lastig om aan een hele boerenkool te komen. Verder dan een paar losse bladeren kwam ik in eerste instantie dan ook niet.

Ik had de moed al opgegeven toen ik, op zoek naar iets heel anders, over de markt in Voorburg liep. Daar lag - tussen de andere seizoensgroentes en fruit - een werkelijk gigantische volle struik boerenkool met prachtige knapperige bladeren. Ik heb hem uiteraard meegenomen, waarna tijdens het winkelen bleek dat niet alleen mijn kinderen maar veel mensen niet meer weten hoe een boerenkool eruit ziet: "Oh wat leuk, een bloemkool." "Dat is een grote broccoli, zeg".

Omdat het lastig passen is met een boerenkoolstruik in je pashokje, had ik hem in een kledingwinkel even op de daar aanwezige tafel gelegd. Terwijl ik met 1 been in mijn broek stond, hoorde ik een jongetje tegen zijn moeder zeggen dat ze best even rond kon kijken want "ik ga wel gewoon hier zitten, bij de bosjes."

Thuis was de verrassing ook groot. Mijn dochters en een vriendje dat toevallig bij ons speelde, waren gelijk enthousiast en bedachten de gekste dingen met de betoverende struik "hoewel hij wel een beetje stinkt, mam". Mijn zoons, met 1 voet al voorzichtig in de puberteit, waren in eerste instantie gefascineerd maar concludeerden daarna al snel dat het "ook gewoon weer raar was". Ieder z'n ding blijkbaar.

Uiteindelijk heb ik de boerenkoolstruik verwerkt in een heerlijke warme stamppot. Tot grote teleurstelling van 'Monsieur Edgar' overigens die niets liever deed dan naast de struik liggen. Om hem tegemoet te komen heb ik daarom van een paar bladeren, wat tulpen en hyacinten een voorjaarsboeketje gemaakt.

Om ons onverwachte feestje compleet te maken, trokken we het oude linnen tafelkleed uit de kast en dekten de tafel met de oude bloemetjesborden (degene die niet in de vaatwasser kunnen) terwijl eerder genoemde Billie Holiday zachtjes op de achtergrond zong. Zo mag die winter nog wel even duren! 

January is a month of opportunities and of fresh starts. But also a very cold one with heavy winds and icecold rain. To help us get through, I love to put on a record from Billie Holiday and make us vegatable mash, "boerenkool" (kale). To step outside my comfortzone and to learn my kids that it doesn't grow in little green snippets (like you buy in the supermarket), I bought a whole kale (which was very difficult to get my hands, on by the way). We all enjoyed it, inclusive 'monsieur Edgar' who's favorite thing it was to lay next to it. So I made him a little bouquet of kale with tulips and hyacints.