2022 en de eerste dag van 2023

 Kerstballen, oliebollen en de eerste wandeling van 2023. 

Herfstdagen

Half oktober, maar het gedicht November van J.C. Bloem dwaalt al dagen door mijn hoofd. 

November

Het regent en het is november.

Weer keert het najaar en belaagt

Het hart, dat droef, maar steeds gewender,

Zijn heimelijke pijnen draagt.

[...]

Verloren zijn de prille wegen

Om te ontkomen aan den tijd:

Altijd november, altijd regen,

Altijd dit lege hart, altijd.

J.C. Bloem

Aix en Provence op film

 

Dit voorjaar nam ik voor het eerst alleen mijn analoge camera mee toen ik een paar dagen naar Aix en Provence ging. Een Leica R5 die ik bij Fotohandel Delfshaven in Delft kocht en die ik eerst twee rolletjes lang heb getest. Eerder kocht ik namelijk ook al een analoge Leica (ergens anders), maar die leverde nogal wisselende resultaten op omdat een van de lamellen van de sluiter soms bleef hangen waardoor op 30% van mijn foto's een zwarte streep stond. Maar deze werkt zoals hij hoort en de resultaten zijn alles wat ik hoopte. Zachte, warme beelden die precies passen bij de sfeer van een vroege zomer in Zuid Frankrijk. 

Het licht in de Provence is ook wel heel bijzonder. Het valt prachtig door de bladeren van oude platanen en kastanjes in Aix, langs de okerkleurige muren en door de vallende waterdruppels van de vele fonteinen. Ik leerde tijdens mijn foto-opleiding dat je beter niet twee verschillende lichtbronnen met elkaar kan combineren (lamp en natuurlijk licht), maar het warme licht van de lampjes in het restaurant en de koelere kleur van de schemering op de foto hierboven vind ik eigenlijk juist heel mooi.

Natuurlijk had ik op deze reis ook mijn telefoon bij me waar prima foto's mee te maken zijn. En dat deed ik ook - ik merkte namelijk dat het binnen of net na de schemering al vrij snel te donker wordt voor film (ondanks dat ik een 400 ISO film gebruikte). Maar de foto's van mijn Leica zijn me veel dierbaarder: ik heb ze met veel meer aandacht gemaakt. De compositie, het handmatig scherpstellen, diafragma en sluitertijd instellen, en dan nog een keer kijken. Bovendien kostte het rolletje dat ik hier gebruikte, een Kodak Porta 400, €17,00 wat er ook voor zorgt dat je niet gedachteloos vastlegt, maar over elk beeld nog eens nadenkt. 

Mocht je ook nadenken over fotograferen met een analoge camera maar wat onzeker zijn over waar je allemaal aan moet denken, dan is het werkboek dat Hanke Arkenbout hierover maakte een aanrader. Hoewel ik analoog begonnen ben met fotograferen (met hulp van mijn vader en opa), deed ik mijn foto-opleiding helemaal digitaal. De basis is natuurlijk hetzelfde (diafragma, sluitertijd etc.), maar er zijn ook echt wel belangrijke verschillen. Voor mij was de informatie van Hanke heel prettig en het zorgde ervoor dat ik voldoende vertrouwen had om deze keer alleen analoog te schieten. De volgende stap is een boekje met alle foto's ook echt geprint en ingeplakt! 

- X -

Anne

Zoetwater mosselen

Aan de oever van de Rotte vond ik deze schelpen van zoetwater mosselen. Ze lagen in de modder, half verscholen tussen het hoge gras. Toch vielen ze op omdat de parelmoeren binnenkant prachtig glansde in het zachte grijze licht. Thuis spoelde ik voorzichtig de laatste modder weg .

En in het licht van de lamp, de mosselschelpen (nr. 18), 15 januari 2022

Voor deze foto heb ik natuurlijk licht (van links) gecombineerd met het licht van mijn telefoon (van boven). Hierdoor glanzen ze extra, maar worden ze ook iets "platter" wat een schilderachtig effect heeft. Normaal schiet ik alleen met natuurlijk licht, maar een zinnetje uit de roman 'Het spel meespelen' (Play it as it lays) van Joan Didion bracht me op dit experiment: "[...] en in het licht van de lamp, de mosselschelpen."  

De magie van een stapel borden in het late nazomerlicht

Toen de dagen nog warmer en langer waren en er meer tijd was om zomaar wat te proberen, maakte ik deze foto. Het idee was om de achtergrond te testen die ik van iemand kon overnemen. Het doek hing strak en het licht viel verstild naar binnen, maar verder was er eigenlijk niets specifieks voorhanden om een pakkend beeld mee te maken. Maar daar ging het ook eigenlijk niet om. Vraag was wat de achtergrond zou doen in dit licht. En dus pakte ik een stapel oude borden uit de kast en zette die op tafel neer. En toen gebeurde er magie. 

Stapel borden in nazomerlicht (nr. 17), eind september 2021

Op het kleine schermpje van mijn camera veranderden het oude serviesgoed in een verhaal over dingen die nog zouden kunnen gebeuren, in een leven dat nog geleefd moest worden. Ik zag een verjaardagsfeestje voordat het feest was, een diner met vrienden maar de eerste gasten moesten nog komen en een familiefeest dat op het punt stond te beginnen. Geliefde borden die gestapeld stonden te wachten op de meest heerlijke gerechten en die pas ver na middernacht weer zouden terugkeren naar hun plaatsje op een plank ergens in een krakende kast.  

Wellicht het begin van een serie servies zonder eten?   

Het seizoen van frambozen en bramen

Terug van vakantie is het herfst geworden: het seizoen van frambozen en bramen. In onze tuin staat een struik met licht gele frambozen - het duurde even voordat ik doorhad dat ze niet roze hoorden te worden. De eerste paar zijn daardoor vorig jaar jammerlijk verrot aan de struik. De bramen haal ik in de winkel, want een braamstruik in de tuin vind ik teveel gedoe. 

Herfst stilleven met bramen (nr.16), 12 september 2021

Voor dit stilleven liet ik me inspireren door wat ik mijn tuin tegenkwam, de herfst in al zijn verwelkende kleurenpracht.

Frans kommetje met pruimen

Een oud kommetje bedoeld voor een café noir bij het ontbijt, gevuld met paarse pruimen. Die moeten nog wel even rijpen want voorlopig zijn ze keihard en zuur. Gelukkig genoeg kopjes in huis om tot die tijd de koffie uit te drinken. 

Frans kommetje met pruimen (nr. 15), 3 augustus 2021

Maandagmorgen - koffiekopjes

Koffiekopjes en maandagen. Een vaste combinatie, zeker op grijze ochtenden en met een berg werk in het verschiet. Maar vandaag startte zonnig en was ik jarig. En van dit kleine stapeltje koffiekopjes word ik sowieso blij. 

Gestreepte koffiekopjes (nr. 14), 2 augustus 2021

Het blauw gestreepte kopje kocht ik in Portugal in een klein antiekwinkeltje, de roze toen ik een paar weken terug een paar dagen in Zeeland was. 

Gele kan met zonnebloemen

Tussen de hevige regenbuien door een glimp van de zon, van de zomer. Om dit moment langer vast te houden, zet ik de kan met zonnebloemen snel op de dichtsbijzijnde eetkamerstoel en pak mijn camera. Het licht dat door het glas-in-lood-raam valt, weerkaatst op de muur en valt op de felgele bloemblaadjes. Het gevallen blaadje op de stoel en die naar geel verkleurende bladeren. Niet alleen een stukje zomer, maar ook een eerste blik op de komende herfst. 

Gele kan met zonnebloemen (nr. 13), 1 augustus 2021

Een print aan de muur

Na mijn afstudeerwerk (dat ik op prachtig aquarelpapier heb laten afdrukken) heb ik mijn werk een tijdlang alleen maar digitaal gedeeld. Op social media en direct aan klanten - afdrukken deed ik eigenlijk alleen met de familiefoto's en alleen in een boek. Tot ik een aantal jaar geleden de vraag kreeg of ik ook prints verkocht van mijn werk dat ik hier en op Instagram deel. 

Ik verdiepte me in de verschillende mogelijkheden van het papier en de formaten en kwam tot de conclusie dat ik dat veel eerder had moeten doen. Een goede afdruk is het ultieme eerbetoon aan de foto die je hebt gemaakt. Met de juiste papiersoort en een groter formaat komt het beeld pas echt tot leven en de sfeer veel beter over dan vanaf je computerscherm. 

Meestel heb ik een serie foto's die ik in een gelimiteerde opgave laat printen en die ik vervolgens nummer en signeer. Maar het gebeurt ook dat iemand vraagt of een bepaalde foto afgedrukt kan worden. Dat gaat in opdracht en duurt daardoor wat langer. De kosten zijn hetzelfde. Het aquarelpapier waar ik mijn werk op laat drukken geeft een prachtig poederig en schilderachtig effect. Een klein kunstwerkje.

Vooralsnog verkoop ik ze zonder lijst, maar ik ben bezig met een serie die ik wil laten inlijsten in de oude lijsten die ik door de jaren heen heb verzameld. Daarover later meer. Voor wie geïnteresseerd is, volgen hieronder de kosten.

A4 (ongeveer 20x30 cm) - 59 euro 

A3 (ongeveer 30x40 cm) - 69 euro

A2 (ongeveer 40x60 cm) - 79 euro

Alle prijzen zijn inclusief BTW, maar exclusief verzendkosten.

Voorbeeld van een print uit een eerdere serie, ingelijst in een vintage lijst.

Gekleurde vaasjes

Het ziet ernaar uit dat het een zomer wordt waaraan we zelf kleur moeten toevoegen. Al dagen is het nu grijs en somber buiten, niet koud maar wel benauwd. Door de grote hoeveelheid regen in de afgelopen weken is het groen in de tuin geëxplodeerd. Alles groeit en slingert zich met dikke bladeren en stengels omhoog of naar opzij. Maar door de late warmte is er nog maar weinig kleur. Dahlia's, zonnebloemen, lathyrus, cosmea en zinnia's: ze zijn er allemaal maar in knalgroen, met hier en daar een klein knopje of een voorzichtig eerste bloemetje. 

Gekleurde vaasjes (nr. 12), 1 juli 2021

Er valt dus nog weinig in vazen te zetten. Zelfs niet als dat hele kleintjes betreft. Mijn collectie kleine gekleurde vaasjes ging daarom maar zo op de foto. In het zachte zomerlicht waardoor er van die mooie glimmertjes ontstaan. 

Tumtummetjes

Het enige snoep dat ik echt lekker vind: tumtummetjes. De verschillende fruitsmaken, het dunne suikerlaagje en altijd een paar flinterdunne chocoladeflikjes met spikkels. En dan die kleuren! 

Oud glas met tumtummetjes (nr. 11), 30 juni 2021

Precies wat vandaag nodig had: wat kleur en zoetigheid als tegenwicht tegen al het vochtige grijs dat in de lucht hing.  

Druiven - een zeer korte geschiedenis

Dit is hoe een tros druiven er in ons huis binnen een dag uitziet: als het skelet van een prehistorisch dier of de opengelegde ruggengraat van een reptiel. Hoe vaak ik ook vraag om er een takje af te knippen en geen losse druiven te plukken. Om een volle tros te kunnen gebruiken voor mijn foto's, kan ik deze dus het beste op een geheime plek wegleggen tot gebruik. Als een eekhoorn die zijn wintervoorraad aanlegt. 

Deze heeft het niet gered, maar gelukkig heb ik een nog mooiere wel op tijd verstopt, met kleine ronde paarse druifjes en een kronkelige steel. Hopelijk binnenkort ongeschonden op de foto.

Een afgeplukte tros druiven (nr. 10), 29 juni 2021

When life gives you...uien

Als het leven je citroenen geeft, schijn je er limonade van te moeten maken. Maar voor zover ik weet heeft nog nooit iemand zo'n handig advies gegeven als er een bos uien op je pad komt. Het is de dag na de uitschakeling van het Nederlands elftal, ik was om 7 uur 's ochtends al op zoek naar een geodriehoek die niet in drie stukken ligt en een ondersteuningssysteem dat ik nodig heb voor mijn werk, doet het niet. Een duidelijk geval van uien...of gewoon maandag.

De ui (nr. 9), 28 juni 2021

Bij gebrek aan een passend advies, maakte ik er dan maar een foto van. Dat werkt bij mij altijd. Lekker donker want dan komen die kleuren en texturen zo mooi uit. 

De eerste papavers

Er zijn veel dingen voor het eerst in de tuin deze dagen: de pioenen, de erwtjes, een egeltje en nu ook de papavers. Toen we hier net woonde, was de tuin één ondefinieerbare plantenbrij. Grote groenblijvende heesters die groter groeiden dan je voor mogelijk hield en daartussen allerlei kleine plantjes en struikjes zonder naam of herkenbaar blad of bloem. Veel hebben we er gelijk uit gehaald, maar met sommige struiken lukte dat niet direct. Achterin de tuin voorbij het terras met grindtegels hielden we een kale vlakte met twee grote stronken en heel veel onkruid over. En daartussen, middenin de eerste zomer, een prachtige papaver. 

De eerste papavers (nr. 8), 25 juni 2021

Ik was daar zo blij mee dat ik de zaadbollen die aan het einde van de zomer verschenen daar waar ik kale aarde zag kwistig heb leeg gestrooid. Nu hebben we overal papavers, en dit zijn eerste twee die bloeien. Gered uit de regen, met de glimmende druppels nog op hun bloemblaadjes en tegen een donkere achtergrond. 

Roze en rood

Toen ik klein was werd gezegd dat roze en rood met elkaar vloekten. Als je rood haar had, mocht je daarom zeker geen roze jurk aan want dat stond lelijk. Hoewel ik geen rood haar had, heb ik lange tijd ontzettend opgelet of ik die twee kleuren toch niet per ongeluk tegelijk aan had. Tegenwoordig kan ik geen mooiere kleurencombinatie bedenken en rood haar lijkt me heerlijk om te hebben.

Kersen met roze lint (nr. 7), 24 juni 2021

Geïnspireerd door een autochroom uit 1912 fotografeerde ik vandaag dit bolle kruikje en een schaal met kersen. Met het roze lint voegde ik beweging en kleur toe. 

De asperges

Witte asperges met een zacht eitje en gesmolten boter. Heerlijk, maar we eten ze zelden. Te veel gedoe, voornamelijk door de noodzaak van secuur geschil. De laatste keer dat ik het zelf probeerde, waren alleen de topjes goed. De rest van de asperges bestond vooral uit taaie draden. Gelukkig heb ik een schoonmoeder die uit Limburg komt en die tegenwoordig geschilde asperges brengt, en alles wat daar lekker bij is. Hoe ik ze moet koken, vertelt ze ook. Van YouTube zegt ze, maar ik vermoed de zuidelijke genen. Vandaag bracht ze de laatste van het seizoen.

De asperges (nr. 6), 23 juni 2021

Ik fotografeerde ze vlak voordat ze de pan in gingen. Naar een schilderij van Lucie van Dam van Isselt uit 1944. 

Erwtjes

Ergens tussen de tweede en derde online vergadering loop ik de keukendeur uit en ga op het bankje in mijn moestuin zitten. De wind op mijn gezicht, het geruststellende geluid van de merel die zijn kinderen roept voor een hapje worm of aardbei en het gerommel van de schilder op zijn steiger. Dan valt mijn oog op de erwtenplanten iets verderop. Tussen de witte bloemetjes zijn de eerste dikke peultjes zichtbaar. Ik pluk er eentje, breek hem open en met de zoete grassmaak van de eerste erwtjes van het seizoen ben ik weer even helemaal in het nu.

Erwtjes (nr. 5), 22 juni 2021

Erwtjes

Toen ze een meisje was van zeventien
moest ze een hele middag erwtjes doppen 
op het balkon. Ze wou de teil omschoppen.
Ze was heel woest. Ze kon geen erwt meer zien.

Toen ging ze maar wat dromen, van geluk,

en dat geluk had niets van doen met erwten

maar met Liefde en de Grote Verte.

Dat dromen hielp. Het scheelde heus een stuk.

En dat is meer dan vijftig jaar terug.

Ze is nu zeventig en heel erg fit

en altijd als ze 's middags even zit,

mijmert ze, met een kussen in de rug. 

over geluk en zo...een beetje warrig,

maar het heeft niets te maken met de Verte

en met de Liefde ook niet. Wel met erwten,

die komen altijd weer terug, halsstarrig.

Ach ja, zegt ze. Ik kan mezelf nog zien,

daar in mijn moeders huis op het balkon,

bezig met erwtjes doppen in de zon.

Dat was geluk. Toen was ik zeventien. 

Annie M.G. Schmidt

In: Weer of geen weer (1954)

De langste dag - Pioenen

De langste dag maar ik heb het idee dat het jaar nog maar net begonnen is. En dan ook nog een dag waarbij het licht maar niet door de dikke wolken wil komen en de regen driekwart van de dag met grote druppels naar beneden gutst. Alleen de schilder die aan de kozijnen van ons huis bezig is, waagt zich naar buiten in de achtertuin na een donkere goedemorgen groet. 

De langste dag - Pioenen (nr. 4), 21 juni 2021

In het beetje licht dat er in de namiddag nog over is, fotografeer ik dit bosje pioenen. Echte midzomerbloemen, maar vandaag hebben ze geen zonlicht gezien. Druppels hangen aan de ramen en de plassen weerspiegelen de grijze wolken. Ideaal weer voor kikkers en slakken die zich in de achtertuin wel tegoed zullen hebben gedaan aan alle jonge plantjes nu zelfs de kat niet van zijn warme bed is gekomen om achter ze aan te zitten. 

Postcards from Holland - Moments coming and going

Een dagboek in dagelijkse foto's, een oefening in kijken, bezig zijn met fotografie. Sinds een week probeer ik elke dag een foto te maken van iets dat me opvalt, wat me raakt: een bijzonder moment of gevoel dat ik verbeeld in een foto. 

Merelveertjes (variatie van nr. 3), 20 juni 2021

Ik heb namelijk de neiging om te veel na te denken als ik foto's maak en te overdenken in plaats van op gevoel te werken. En dan vervolgens mijn hele huis overhoop te halen op zoek naar passende attributen en het juiste licht. Op alle fronten niet praktisch. Ik was daarom al een tijdje op zoek naar een manier om hier anders mee om te gaan, toen ik op het werk van Duane Keiser stuitte op Pinterest. Deze Amerikaanse schilder maakte van een sigarendoosje een ezel en schildert daar nu een schilderij per dag op in het formaat ansichtkaart. Het zijn kleine stillevens, vignetten van zijn leven. Over het doel daarvan zegt hij zelf: "Making a raw expression of a moment or sensation rather than a polished picture." 

Bijna tegelijkertijd ontdekte ik het werk van de onlangs overleden schrijver A.L. Snijders en zijn zkv's - zeerkorteverhalen. Observaties, overpeinzingen, herinneringen van één, hooguit twee pagina's. Prachtige zinnen, geen woord teveel. In de boekwinkel waar ik op zoek was naar nog meer Snijders-bundels, vond ik vervolgens een boek met het werk van nog een inspirerende kunstenaar: Lucie van Dam van Isselt. Ook al van dat prachtige werk waar alles draait om kleine observaties en gevoel. 

Verwelkt tuinboeketje (nr. 2), 18 juni 2021

Het heeft me allemaal aan het denken gezet en vervolgens aan het werk. Echt elke dag een foto maken lukt nog niet; daar zijn simpelweg te weinig uren in een dag voor en te veel andere, dagelijkse taken en betaald werk. Ook omdat ik werk met mijn 'grote camera' en toch ook wel enige nabewerking wil doen. Maar ik kom in de buurt. 

Op één van mijn twee vaste tafeltjes zet ik "met snelle verf- en penstreken" neer wat mij raakt of opvalt met het licht van dat moment. Dat kan van alles zijn: de eerste aardbeitjes uit de tuin, de veren van een merel, het boeketje bloemen dat op mijn nachtkastje prachtig aan het vergaan is. Ik deel ze op mijn instagram account (@circusedgar, #postcardfromholland) en hoop dat hier ook te gaan doen. Een klein ansichtkaartje van die dag, met gevoel gemaakt van de dingen die ik vind, van wat er in mijn tuin groeit of van wat me bezighoudt of raakt. En met de vriendelijke groeten uit Rotterdam natuurlijk.

De eerste aardbeitjes (nr. 1), 15 juni 2021